پنج شنبه, 02 آذر 1396

چرا دستان پر از مقاله دانشگاه‌ها، خالی از اختراع و ثروت است؟

معاون پژوهشی دانشگاه آزاد مطرح کرد: از نبود ساز و کار اختراع تا اعضای هیأت علمی بی‌انگیزه

» سرویس: علمي و فناوري - پژوهشي

تازه‌ترین رتبه‌بندی دانشگاه‌های کشور در تولید علم بر اساس یافته‌های حاصل از پایگاه ISI ، رتبه دوم تولید علم را به دانشگاه آزاد اسلامی اختصاص می‌دهد؛ این دانشگاه بر روی هم و با احتساب تولیدات علمی تمام واحدها، تاکنون ، 28 هزار و 434 مدرک را در ISI نمایه‌سازی کرده است.

با کسب این رتبه توسط دانشگاه آزاد به عنوان یکی از پرمقاله‌ترین دانشگاه‌های کشور، خبرنگار پژوهشی ایسنا، این پرسش را از معاون پژوهشی دانشگاه که در غرفه ایسنا در بیستمین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌ها حاضر شده بود، مطرح کرده است که «چند درصد تولیدات علمی دانشگاه آزاد با این میزان تولید علم، منجر به تولید اختراع و محصول ثروت‌آور شده‌اند؟»

دکتر ابراهیم واشقانی فراهانی، معاون پژوهشی دانشگاه آزاد در پاسخ گفت: سهم این دانشگاه در تبدیل علم به ثروت پایین است و این مسأله به طبیعت دانشگاه آزاد به عنوان دانشگاهی آموزش‌محور باز می‌گردد.

وی با اشاره به شروع برنامه‌های پژوهشی دانش‌بنیان از 12 سال گذشته در دانشگاه آزاد افزود: بر اساس برنامه‌ها و دستورالعمل‌های چند سال گذشته، قرار است هم سهم پژوهش‌های دانش بنیان در این دانشگاه افزایش یابد و هم کیفیت این پژوهش‌ها بالا برود.

کدام ساز و کار اختراع در دانشگاه‌های ما وجود دارد؟

واشقانی در بخش دیگری از این مصاحبه، ضمن مقایسه ساز و کارهای ثبت اختراعات و انتقال آنها به نظام اقتصادی در کشورهای توسعه یافته با وضعیت کنونی کشورمان، خاطرنشان کرد: در کشورهای توسعه‌یافته، ساز و کارهای مشخصی به نام دفاتر انتقال فناوری وجود دارد و اعضای این دفاتر از افرادی خبره و آشنا به حقوق بین‌الملل و تجارت تشکیل می‌شوند و آنها با توجه به مطالعات بخش‌های گوناگون بازار، پژوهش‌هایی که قابلیت اجرایی دارند را ثبت می‌کنند و سپس در زمینه آن پژوهش‌ها با کمپانی‌های بزرگ وارد گفت‌وگو و مذاکره می‌شوند؛ در حالی که دفتر ارتباطات صنعت و دانشگاه در کشور ما از کارمندانی معمولی تشکیل می‌شوند و اگر بخواهیم از افرادی با ویژگی‌های گفته شده در دفتر ارتباطات صنعت، استفاده کنیم باید حقوقی از 6 تا 10 میلیون تومان برایشان در نظر بگیریم که حتی از حقوق اعضای هیئت‌های علمی ما بالاتر است. بنابراین ساز و کارها در دانشگاه‌های ما تعریف نشده است.

از مشکلات متعدد ثبت اختراع تا اعضای هیات‌علمی

وی در ادامه به نقش نبود این ساز و کارها در کم شدن انگیزه اعضای هیأت‌های علمی در دانشگاه‌ها اشاره کرد و گفت: مشکلات متعددی که بر سر راه ثبت اختراعات و انتقال نتایج پژوهش‌های علمی به جریان اقتصادی در کشور وجود دارد و این که استادان دانشگاه‌ها باید از آغاز تا پایان ثبت یک پژوهش را شخصا پیگیری کنند، انگیزه اعضای هیأت علمی و پژوهشگران را کم می‌کند.

معاون پژوهشی دانشگاه آزاد در پاسخ به این سوال که عدم تولید اختراع با این حجم تولید مقاله چگونه قابل توجیه است ؟ گفت: در دانشگاه‌های ما تولید علمی صورت می‌گیرد اما تا زمانی که اقتصاد کشورمان بر پایه نفت باشد و صنایع بزرگ‌مان بومی نباشد، طبعا نیازی هم به دانش بومی و استفاده از آن در حل مشکلات صنعت نخواهد بود؛ چرا که این صنایع وارداتی نیاز خود در حل مشکلاتشان را از همان دانش خارجی تامین خواهند کرد.

واشقانی در توضیح عدم تناسب تولید اختراعات با مقالات منتشر شده در کشور گفت: تولید ثروت از مسیر ثبت اختراع راهکارهای خود را دارد و لازم است که ابتدا به تولید انبوهی از نظر علمی برسیم تا بتوان از بین این پژوهش‌ها، آنهایی که دارای ظرفیتهای مناسبی هستند در نظام اقتصادی به کار گرفته شوند؛ هر چند که ضروری است نظام اقتصادی ما دانش‌بنیان شود و چرخ صنعت و خدماتش بر اساس نتایج پژوهش‌های علمی بچرخد.

آفت کمیت‌گرایی به جان فضای علمی کشور افتاده است

وی همچنین با یادآوری آفت کمیت‌گرایی در فضای علمی کشور، گفت: وقتی در حالی که بر اساس قوانین مجلس، کارکنان دولت از تدریس در دانشگاه‌ها منع شده‌اند، اما شاهد حضور بسیاری از مسئولان در مقام تدریس در دانشگاه هستیم و یا موارد متعددی از طی کردن تحصیلات عالی و تکمیلی همین مسئولان با روش‌هایی نامعلوم و به صورت غیر حضوری، گزارش می‌شود، نباید انتظار رشد علمی و تولید دانش بومی و در نهایت شکل‌گیری اقتصاد دانش بنیان را داشت.

واشقانی در پایان اظهار امیدواری کرد: با توجه به بیانات مقام معظم رهبری درباره اقتصاد مقاومتی و نیز سیاست‌های ابلاغی علم و فناوری و تلاش مجموعه دولت برای رسیدن به سهم 50 درصدی دانش بومی در تولید ناخالص داخلی، این مشکلات نیز با طی زمان حل شوند.

انتهای پیام